Sensorische informatieverwerking

Een paar maanden geleden werd ik gevraagd, of ik op het symposium van Anders Kijken naar Kinderen: “Geprikkeld door Prikkels” een presentatie wilde komen geven over dragen en de voordelen daarvan, kijkende naar de sensorische informatie verwerking. Wat vond ik dat spannend. De twijfel sloeg om mijn kop. Wat heb ik anderen nou te vertellen? Maar toch won mijn enthousiasme over dragen het van mijn onzekerheid. Ja! Ik ga die presentatie geven. En wat ik positieve reacties mocht ik ontvangen. Tot mijn verbazing waren er buiten de mensen die naar mijn verhaal kwamen luistern, ook andere Facebook contacten geïnteresseerd in dit onderwerp. Dus werd het idee geboren om een blog te schrijven hierover. Het resultaat ben je nu aan het lezen.

Ik wil wel gelijk even een kleine disclaimer invoegen voor ik verder ga. Dit blog is gebaseerd op alles wat ik heb gelezen over dragen. Op wat ik geleerd heb tijdens de cursus tot draagconsulent/ zorgprofessional, op scholingsdagen van de VDC en terugkomdagen van Zorgdragen. Daarnaast is ook een groot stuk mijn interpretatie van dit alles gecombineerd met kennis vanuit de revalidatie. Naast draagconsulent ben ik namelijk ook kinderfysiotherapeut. Maar ik ben dus echt geen onderzoeker. En funds voor onderzoeken of case studies heb ik ook al niet (ik geef namelijk alles uit aan doeken en dragers) Deze informatie is dus ook niet allemaal aangetoond/ bewezen verklaard met wetenschappelijk onderzoek. Sommige dingen wel, maar zeker niet alles. Wellicht wel nuttig. En inzicht gevend. Ten minste, dat  hoop ik dan maar.

In de ochtend had ik kort de tijd om mijn presentatie klaar te zetten en mij mentaal op te peppen. Daarna volgde ik het zeer interessante ochtend programma. Na een snelle lunch bereidde ik me voor om mijn “workshop” te geven. Ik had een uur de tijd, een volledige presentatie en een koffer vol met dragers en doeken, voor een demo (mocht ik nog tijd over houden). Tijd over houden bleek achteraf een grote illusie natuurlijk, want ik praat veel te graag en veel te veel. En gelukkig zaten er geïnteresseerde mensen in mijn zaal die veel vroegen en discussies met mij en elkaar voerden over het onderwerp: “Anders kijken naar dragen en gedragen worden”.  Ik zal jullie niet vermoeien met de volledige inhoud van mijn presentatie. Want natuurlijk kunnen jullie dan beter een keer een presentatie van mij bijwonen, of cursussen volgen. Maar ik merkte wel dat het onderwerp leeft. Bij mijn collega’s fysiotherapie zowel als bij mijn collega’s draagverslaafden en draag consulenten. Dus zal ik toch een korte samenvatting geven. Ik hoef nu niet verder uit te wijden over de standaard voordelen van dragen (oxytocine, melkproductie, hechten etc). In mijn presentatie kwam dit stuk informatie wel aan bod. Evenals de etiologie van dragen, en de opkomst van de “babycontainers” zoals de maxicosi en de wipstoel en de eventuele gevolgen daarvan. Wat wil ik jullie dan eigenlijk wel meegeven? Nou de voordelen van het dragen gekeken vanuit het perspectief van de zintuigen. Even terug naar de basis. Welke zintuigen en sensorische systemen hebben we dan eigenlijk ook al weer allemaal?

  1. Zicht/ visus
  2. Gehoor
  3. Geur/ reuk
  4. Smaak
  5. Tast
  6. Beweging (proprioceptieve systeem)
  7. Evenwicht (vestibulaire systeem)

Dan gaan we een stapje verder kijken. Hoe heeft het dragen nou effect op deze zintuigen? Welke voordelen heeft je kindje ervan als het gedragen wordt? Sommige voordelen liggen erg voor de hand, maar voor het complete plaatje, ga ik ze gewoon weer even allemaal langs.

  1. Ook al is de visus van een baby nog lang niet uit ontwikkeld en zien ze alleen maar contouren/ licht en donker. Logischerwijs kun je je voorstellen dat het beeld wat je ziet wel veel gevarieerder zal zijn wanneer je gedragen wordt in een draagsysteem, dan wanneer je wordt rondgereden in een kinderwagen. Je blikveld is niet alleen gericht op de wolken en overhangende takken, maar je ziet alles wat volwassenen om je heen ook zien. Je zal uiteindelijk sneller doorhebben wat dat gekke geluid nou vandaag komt (blaffende hond bijvoorbeeld).
  2. Over die blaffende hond gesproken. Wel eens nagedacht over harde geluiden zoals een knallende motor die langs sjeest? Liggend in een kinderwagen zal een baby hier misschien van schrikken en gaan huilen. Maar wanneer een ouder zijn kindje dichtbij zich draagt (en geen schrikreactie geeft op dat enge plotse harde geluid) zal een kindje in eerste instantie wel schrikken, maar ook weer snel tot rust komen. Want zijn veilige baken lijkt er immers helemaal niet van onder de indruk. Bovendien hoor je de hartslag van je ouder heel geruststellend kloppen wanneer je in een draagsysteem met je oor op de borst van je moeder aan het chillen bent. Die hartslag klinkt vertrouwd en is een prettig geluid wat je herkent van toen je nog in de baarmoeder zat. Ook is het natuurlijk een prima optie om je kindje een geluidsdempende koptelefoon op te doen om nog eens extra harde geluiden tegen te gaan. Op die manier kon mijn toen 3 jarige zoon relatief snel overprikkelde zoon bijvoorbeeld veilig op mijn rug, met open mond een carnavalsoptocht bekijken (van een afstandje).
  3. Vanzelfsprekend, maar wat ruikt je papa of mama lekker!
  4. Je kunt je papa of mama zelfs proeven wanneer je hoger hebt en je zoekreflex gaat opspelen. Lekker sabbelen aan die borstkas.
  5. De tast begint al iets complexer te worden. Natuurlijk houdt tast in dat je met je handen kunt voelen. Maar het zintuig van de tast gaat eigenlijk over je gehele huid, die niet alleen aanraking kan ervaren, maar ook diepe druk. Baby’s houden ervan om ingebakerd te zijn, of stevig in de armen van mama of papa getild te worden. In een klein nestje in bed te liggen of in een draagdoek gewikkeld stevig tegen papa of mama aangeplakt zitten. In de baarmoeder is de wereld klein. Wanneer je foetus groter groeit in de baarmoeder groeit hij steeds meer tegen de wand van je baarmoeder aan. Die diepe druk die hij daar ervaart zoekt hij ook graag na de bevalling in de grote koude buitenwereld. Ook voor oudere kinderen die snel overprikkeld zijn kan de diepe druk die een strak aangespannen draagdoek om je heen geknoopt zit, een prikkeldempend/ rustgevend effect hebben. Temple Grandin heeft hier geweldige publicaties over geschreven. Onder andere over wat autisten en koeien met elkaar gemeen hebben. Ook koeien worden namelijk rustig van de diepe druk die ze ervaren door in een erg smalle gang naar de slacht te lopen bijvoorbeeld. En mensen met een stoornis uit het autistisch spectrum hebben ook veel baat bij diepe druk en bijvoorbeeld drukvesten.

Dan komen we aan bij de laatste twee en tevens moeilijkst te begrijpen zintuigen.

  1. Het proprioceptieve systeem. Bewegingsprikkels worden waargenomen door zintuigen in onze spieren en gewrichten. Deze geven informatie over de houdingen en bewegingen van jouw lichaam/ gewrichten. In welke houding zit je. Staat je hoofd recht, is je been gebogen? Zonder te hoeven kijken, voel je precies waar en in welke positie je lichaamsdelen zich bevinden en voel je hoe je beweegt. Je proprioceptieve systeem wordt gestimuleerd door zelf te bewegen. Voor een pasgeboren baby geldt zeker dat een hele dag gedragen worden geen enkel probleem is. Maar al relatief snel zal een kind ook zelfstandig tegen de zwaartekracht in moeten gaan bewegen. Ervaren wat het is om op je buik te liggen en je hoofd op te tillen. Wat je armen voor bewegingen maken wanneer je wil reiken naar een speeltje. Ook voor dragen en wegleggen geldt dus: variatie is het aller belangrijkste. Dragen heeft vele voordelen, maar een kindje zal ook meerdere momenten op de dag zelf moeten bewegen om zijn motorische ontwikkeling volledig te stimuleren.
  2. Last but not least Het vestibulaire systeem. Dit geeft jou informatie over je lichaam ten opzichte van de ruimte om je heen. Evenwichtsprikkels worden waargenomen in je evenwichtsorgaan (vestibule), in je hoofd naast het binnenoor.Het geeft informatie over (snelheid van) beweging, in welke stand ons hoofd zich bevindt en of we dreigen te vallen. Het lichaam voelt zich het beste in balans wanneer het hoofd rechtop is en de ogen horizontaal staan. Je vestibulaire systeem wordt gestimuleerd door circulaire, lineaire, diagonale en rotatie bewegingen van het hoofd. Je kunt je misschien wel voorstellen dat je, wanneer je gedragen wordt, al veel sneller in veel meer gevarieerde lijnen zult bewegen dan wanneer je in een maxicosi of een wipstoel ligt.

Zo, dan zijn we aan het einde gekomen van deze lesstof. En eigenlijk ben ik best behoorlijk benieuwd of je hier iets nieuws van hebt geleerd en of dit je eigenlijk wel voldoende boeide om het helemaal uit te lezen. Soms vergeet ik wel eens dat niet iedereen dezelfde kennis heeft. Maar ook niet dezelfde interesses. In ieder geval kreeg ik ontzettend veel energie van mijn presentatie, de positieve discussies, de ideeën en de vragen om samenwerking! Vol met adrenaline en een dikke glimlach op mijn hoofd vertrok ik met het OV weer met mijn veel te zware koffer vol ongebruikte demo materialen in mijn ene hand (alleen de pop heb ik gebruikt), en een prachtige grote, maar ook loodzware cactus als bedankje in mijn andere hand. Geprikkeld door prikkels en gestimuleerd tot het schrijven van deze blog laat ik alles nu maar even verder bezinken.

2 comments

  1. Wat een ontzettend interessante blog Sabine!! Kun je die lezing niet gewoon ook geven bij een scholingsdag van VDC??

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *